🎭 Οιδίπους επί Κολωνώ – Η Ιερή Σιωπή της Λύτρωσης 🌿

Ο «Οιδίπους επί Κολωνώ» δεν αρχίζει με σύγκρουση, αλλά με άφιξη.

Ο ήρωας δεν εισβάλλει πια στη σκηνή ως σωτήρας ή ανακριτής. Εμφανίζεται σαν σκιά ανθρώπου, γέρος, τυφλός, εξόριστος, στηριγμένος στο σώμα της κόρης του. Δεν ζητά εξουσία. Ζητά τόπο. Και ο τόπος αυτός δεν είναι οποιοσδήποτε· είναι ιερός.

Ο Κολωνός της Αττικής, άλσος των Ευμενίδων, δεν είναι απλώς σκηνικό. Είναι όριο ανάμεσα στο ανθρώπινο και το θείο. Εκεί, ο Οιδίπους κάθεται σε βράχο απαγορευμένο, σαν να γνωρίζει από πριν ότι αυτό το έδαφος τον περιμένει. Όταν οι κάτοικοι τον ανακαλύπτουν και μαθαίνουν το όνομά του, τρόμος απλώνεται. Το όνομα κουβαλά ακόμη μίασμα. Ο Οιδίπους όμως δεν φεύγει. Δεν ικετεύει πια με φόβο. Επικαλείται χρησμό. Επικαλείται μια γνώση που έχει πληρωθεί ακριβά.

Στο πλευρό του βρίσκεται η Αντιγόνη. Όχι ως παιδί, αλλά ως στήριγμα ύπαρξης. Λίγο αργότερα φτάνει και η Ισμήνη, φέρνοντας νέα από τη Θήβα και τον χρησμό: ο τόπος που θα δεχτεί τον τάφο του Οιδίποδα θα ευεργετηθεί. Από εδώ και πέρα, ο γέρος δεν είναι απλώς ανεπιθύμητος. Γίνεται αντικείμενο διεκδίκησης.

Όταν εμφανίζεται ο Θησέας, ο βασιλιάς της Αθήνας, η τραγωδία αλλάζει ρυθμό. Δεν έχουμε πια αντιπαράθεση τρόμου και φόβου, αλλά συνάντηση δύο κόσμων. Ο Οιδίπους ζητά άσυλο όσο ζει και τιμή όταν πεθάνει. Ο Θησέας, χωρίς υπολογισμό κέρδους, του το υπόσχεται. Η φιλοξενία εδώ δεν είναι πολιτική πράξη· είναι ηθική στάση.

Η είσοδος του Κρέοντα διακόπτει τη γαλήνη. Ο Θηβαίος άρχοντας δεν έρχεται με σεβασμό, αλλά με απειλή. Θέλει να πάρει τον Οιδίποδα πίσω, όχι από αγάπη, αλλά για έλεγχο του χρησμού. Όταν αποτυγχάνει, καταφεύγει στη βία: αρπάζει τις κόρες του. Η πράξη του δεν είναι απλώς ύβρις προς τον γέροντα, αλλά προσβολή του ιερού τόπου.

Η αντίδραση του Θησέα είναι άμεση. Η Αθήνα δεν επιτρέπει τέτοιες πράξεις. Οι κόρες επιστρέφουν, και ο Οιδίπους στέκεται για πρώτη φορά όχι ως αδύναμος, αλλά ως άνθρωπος που έχει πια δύναμη άλλου είδους: δύναμη λόγου, κατάρας, ευλογίας.

Η πιο σκληρή συνάντηση έρχεται με τον Πολυνείκη. Ο γιος φτάνει ως ικέτης, ζητώντας την υποστήριξη του πατέρα στον εμφύλιο αγώνα για τη Θήβα. Δεν ζητά συγχώρεση· ζητά όφελος. Ο Οιδίπους αρνείται. Και η άρνηση αυτή είναι τελεσίδικη. Η κατάρα που ρίχνει δεν είναι θυμός στιγμής. Είναι απόφαση. Είναι το τελευταίο δεσμό που κόβεται με τον κόσμο της εξουσίας και της φιλοδοξίας.

Όταν ο κεραυνός ακούγεται, ο Οιδίπους δεν τρομάζει. Αναγνωρίζει το κάλεσμα. Ξέρει πως η ώρα ήρθε. Δεν πεθαίνει όπως οι άλλοι άνθρωποι. Δεν σωριάζεται. Σηκώνεται. Προχωρά, καθοδηγώντας τον Θησέα, γιατί μόνο εκείνος επιτρέπεται να γνωρίζει το μυστικό του τέλους.

Ο αποχαιρετισμός με τις κόρες είναι λιτός και βαθύς. Δεν υπόσχεται επιστροφή. Δεν αφήνει οδηγίες. Τις εμπιστεύεται. Και αποσύρεται, όχι στον θάνατο, αλλά σε μια εξαφάνιση που μοιάζει με αποθέωση.

Ο Οιδίπους δεν ανήκει πια στη Θήβα. Δεν ανήκει καν στους ζωντανούς. Ανήκει στον τόπο που τον δέχτηκε χωρίς φόβο. Από μιαρός γίνεται ιερός. Από εξόριστος γίνεται προστάτης. Η τραγωδία δεν κλείνει με κραυγή, αλλά με υπόσχεση φροντίδας για τις κόρες του και με μια Αθήνα που κέρδισε κάτι αόρατο αλλά πανίσχυρο: την παρουσία ενός δικαιωμένου ανθρώπου.

Σκιαγράφηση χαρακτήρων

Οιδίπους

Στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» δεν συναντούμε τον παρορμητικό βασιλιά ούτε τον ανακριτή της αλήθειας. Συναντούμε έναν άνθρωπο που έχει περάσει μέσα από την απόλυτη γνώση και δεν έχει πια ανάγκη να αποδείξει τίποτα. Η τύφλωσή του δεν είναι έλλειψη· είναι όραση εσωτερική. Δεν απολογείται για το παρελθόν του, γιατί το έχει ήδη πληρώσει. Δεν διεκδικεί συγχώρεση, γιατί ζητά κάτι βαθύτερο: δικαίωση της ύπαρξης.

Η μεταμόρφωσή του είναι πλήρης. Δεν είναι πια μίασμα. Είναι φορέας δύναμης ιερής. Το τέλος του δεν είναι τιμωρία. Είναι επιλογή.

Αντιγόνη

Η Αντιγόνη εδώ δεν είναι ακόμη η ανυπότακτη ηρωίδα της σύγκρουσης με τον νόμο. Είναι η κόρη που κρατά τον πατέρα όρθιο. Δεν μιλά πολύ, αλλά υπάρχει συνεχώς. Η αγάπη της δεν είναι ρομαντική. Είναι πράξη καθημερινή. Προετοιμάζεται, χωρίς να το ξέρει, για τον δικό της δρόμο ανάμεσα στον ανθρώπινο νόμο και το άγραφο δίκαιο.

Ισμήνη

Η Ισμήνη φέρνει τον έξω κόσμο. Είναι πιο πρακτική, πιο φοβισμένη, πιο ανθρώπινη. Δεν έχει τη σιωπηλή αντοχή της Αντιγόνης, αλλά έχει τρυφερότητα και νοιάξιμο. Αντιπροσωπεύει εκείνους που αγαπούν χωρίς να αντέχουν το βάθος της σύγκρουσης.

Θησέας

Ο Θησέας δεν είναι τραγικός ήρωας. Είναι ηθικό μέτρο. Η δύναμή του δεν βρίσκεται στη βία, αλλά στη δικαιοσύνη και στη φιλοξενία. Δεν εκμεταλλεύεται τον χρησμό. Δεν παζαρεύει. Δέχεται τον Οιδίποδα ως άνθρωπο. Γι’ αυτό και του εμπιστεύεται το μυστικό του τέλους. Είναι ο άρχοντας που ξέρει πότε να κυβερνά και πότε να σιωπά.

Κρέων

Ο Κρέων εκπροσωπεί την εξουσία χωρίς πνευματικό βάθος. Βλέπει τον Οιδίποδα όχι ως άνθρωπο, αλλά ως εργαλείο. Η βία του αποκαλύπτει τον φόβο του. Είναι η εξουσία που δεν σέβεται το ιερό όταν αυτό δεν την εξυπηρετεί.

Πολυνείκης

Ο Πολυνείκης είναι η αποτυχία της κληρονομιάς. Δεν ζητά συμφιλίωση, αλλά υποστήριξη. Η σχέση πατέρα–γιου εδώ δεν αποκαθίσταται. Κλείνει με κατάρα. Ο κύκλος της βίας περνά στη νέα γενιά.

Τελική ανάσα

Ο «Οιδίπους επί Κολωνώ» δεν είναι τραγωδία πόνου. Είναι τραγωδία ειρήνης μετά τον πόνο.

Δεν μας μαθαίνει πώς να ζούμε σωστά, αλλά πώς να φεύγουμε συμφιλιωμένοι.

Και γι’ αυτό στέκεται όχι ως επίλογος ενός μύθου, αλλά ως πνευματική αποθέωση ενός ανθρώπου που άντεξε να μάθει ποιος είναι 🌿

Μετάφραση: Ιωάννης Γρυπάρης Σκηνοθεσία: Αλέξης Μινωτής Ακούγονται οι ηθοποιοί: Αλέξης Μινωτής, Μαρία Σκούντζου, Αλέξης Σταυράκης, Μαρία Διακουμάτου, Γιάννης Κάσδαγλης, Τάκης Βουλαλάς, Αντώνης Θεοδωρακόπουλος, Γιώργος Παρτσαλάκης, Κώστας Κοκκάκης

Η τέχνη θέλει χρόνο. Ο χρόνος θέλει στήριξη

👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support

Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι

👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67

🗝️ Angeli Georgia Storyteller of Light 💖